Moodibbo Adama

Kanko on woni Adama ɓii Arɗo Hassan, O dañaama {jibbinaama} hitaande 1786 haa labbaare wi’eteende wuro cekke, O wurti iwde leñol Ba’en nder leƴƴi Fulɓe, O laatake aahiijo tilimɗo,

O jaŋgi haa wuro wi’iteengo Gajargamu laamurde dawla kole’en ton ko saali ɓoyma, nden o laatake konoowo dow laawol jawmiraawo ngam layraago diina islaama,

Nde o warti saare boo gila Gajargamu o tawi ñawnaandu jihaad iwiirde Ceerno Usman ɓii Foodiye, O jooɗaay faa o ardi lawaale ngam yahugo e jokkuki Ɓii Foodiye, nde o yottake haa Ɓii Fooduye boo kanko e lawaale muum Ceerno Usman man hokki mo iililal ngam o hoota faa banngeere muum fombinaare o arda jihaad, nden o lammini mo laamaago “Laamiiɗo Fombina”.

Moodibbo Adama warti haa banngeere fombina o tiggi dawla maako bee duŋgayeere Ɓii Fooduye, Adama koni heeferɓe mandara haa laamurde maɓɓe Dulo dow kooseeje mandara, ɓaawo man boo o tokkitini tokkuki maayo ngoon wi’eteengo maayo Benuwe e jihaadi maako, heeferɓe ɗuuɗɓe on ngartiri diina islaama nder jihaadi maako bana Ɓata’en e Bere’en e ko nandi e maɓɓe.

Aran nii Moodibbo Adama fuɗɗi tgguki wuro Ribaaɗo no ngo laata laamurde maako, ɓaawo man boo o tiggi wuro Joɓoli, haa ragare boo o tiggi galluure Ƴoola hitaande 1841laatiinde laamorde diiwal Adamaawa joŋtaaɗum

Adama ɗon mari rewɓe 4 kamɓe: Sata Jam, Yasebo, Hammare, Jahra, nden o ɗon mari ɓiɓɓe 14 kamɓe: Lawal, Usman, Mansur, Umar Faɗimatu, Addo Gurin, Hawwa’u, Hamidu, Bakari, Halliru, Jubayru Aliyu, Hamma, Sani, Bobbo Aamadu.

O iggi o hooti saarre goonga hitaande 1847 haa nder wuro Ƴoola, ɓii maako afo Muhammadu Lawal on roni mo, jotta dawla maako ɗon tawee hakkunde lesɗe nayi Naajeeriya, Kamarun, Chad e Afirka Cakaari. Yoo Allah hinnu mo yaafo mo.

Abubakar Al-sow Dakiɗo, Binndi

Leave a Reply